Hukuk yargılamasında delillerin toplanmasında taraflar ve hakimin yanında, yargılamanın tarafı olmayan üçüncü kişiler de önemli bir rol üstlenmektedir. Üçüncü kişiler; tanık olarak beyanda bulunmak, belge ibraz etmek veya malvarlığı üzerinde keşif incelemesine katlanmak gibi çeşitli yükümlülükleri yerine getirerek, ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasını ispatlamasına ve uyuşmazlığın aydınlatılmasına katkıda bulunurlar. Üçüncü kişilerin delilerin toplanmasına katkıda bulunma yükümlülüğü bulunmakla birlikte, bu kişilerin korunmaya değer menfaatlerinin de dikkate alınması gerekir. Nitekim kanun koyucu, belirli hallerde üçüncü kişilere bu yükümlülüklerden kaçınma hakkı tanımıştır. Bunun yanında, söz konusu yükümlülüklerin üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale teşkil ettiği hallerde, üçüncü kişiler yükümlülüğe ilişkin karara itiraz edebilirler. Bu çalışmada, üçüncü kişilerin delillerin toplanmasına katkıda bulunma yükümlülüğünün amacı, türleri, kapsamı ve sonuçları ile kaçınma hakkının ve diğer itiraz nedenlerinin şartları, ileri sürülmesi ve sonuçları incelenmektedir. Ayrıca yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde üçüncü kişi hakkında uygulanabilecek yaptırımlar, bunların amacı ve hukuki niteliği ele alınmaktadır.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
DELİLLERİN TOPLANMASINA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN KATKIDA BULUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜNE VE KAÇINMA HAKKINA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER
§1. İspat Faaliyeti Bağlamında Delillerin Toplanmasına Genel Bakış
I. İspat ve Delil Kavramı
II. İspatın Konusu
III. Delillerin Toplanması Faaliyeti
A. Delillerin Toplanması Kavramı
B. Delillerin Toplanması ile İddia ve Somutlaştırma Yükü Arasındaki İlişki
C. Delillerin Toplanması ile İspat Yükü Arasındaki İlişki
D. Delillerin Toplanması ile Delil Gösterme Yükü Arasındaki İlişki
E. Delillerin Toplanmasının Diğer Usuli İşlemlerle Bağlantısı
F. Delillerin Toplanması ve İspat Hakkı
§2. Delillerin Toplanmasına Üçüncü Kişinin Katkıda Bulunma Yükümlülüğü
I. Delillerin Toplanmasına Üçüncü Kişinin Katkıda Bulunma Yükümlülüğü Kavramı
II. Üçüncü Kişinin Katkıda Bulunma Yükümlülüğünün Amacının Belirlenmesi
A. Yargılamanın Amacı
B. Üçüncü Kişinin Katkıda Bulunma Yükümlülüğünün Amacı
III. Üçüncü Kişinin Katkıda Bulunma Yükümlülüğünün İşlevi
IV. Delillerin Toplanmasına Katkıda Bulunmanın Karşı Taraf ve Üçüncü Kişiler Açısından Farkı
A. Genel Olarak
B. Hukuki Niteliği Bakımından Farklılık
C. Hukuki Sonuçları Bakımından Farklılık
V. Karşı Taraf ve Üçüncü Kişilerin Delillerin Toplanmasına Katkıda Bulunma Rolünün Hukuki Dayanağı
A. Maddi Hukuktan Kaynaklanan Katkıda Bulunma
B. Usul Hukukundan Kaynaklanan Katkıda Bulunma
§3. Delillerin Toplanmasına Üçüncü Kişinin Katkıda Bulunma Yükümlülüğünden Kaçınma Hakkının Anlamı
I. Kaçınma Hakkı Kavramı
II. Kaçınma Hakkının Öngörülmesinin Gerekçesi ve İşlevi
İKİNCİ BÖLÜM
ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN KATKIDA BULUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ
§4. Delillerin Toplanmasına Katkıda Bulunma Yükümlüsü Olarak Üçüncü Kişi
I. Genel Olarak
II. Üçüncü Kişi Kavramı
A. Temel İlke: Üçüncü Kişinin Taraf Olmaması
B. Özel Durumlar Bakımından Üçüncü Kişi Kavramının Ele Alınması
C. Tüzel Kişinin Temsili Bakımından Üçüncü Kişi Kavramının Ele Alınması
III. Üçüncü Kişinin Delillerin Toplanmasına Katkıda Bulunmasının Hukuki Niteliği
A. Genel Olarak
B. Hukuki Niteliği
C. Mahkeme ve Üçüncü Kişi Arasında Usul Hukuku İlişkisinin Doğması
D. Hukuki Niteliğin İlgili Kişiler Bakımından Etkisi
IV. Üçüncü Kişinin Delillerin Toplanmasına Katkıda Bulunmasının Koşulları
A. Yargılamada Bilgi Toplanmasının Gerekliliği
B. Yükümlülüğün Üçüncü Kişi Tarafından Yerine Getirilebilir Nitelikte Olması Gerekliliği
§5. Üçüncü Kişilerin Delillerin Toplanmasına Katkıda Bulunma Yükümlülüğünün Çeşitleri
I. Genel Olarak
II. Bilgi Verme Yükümlülükleri
A. Tanık Olarak Beyanda Bulunma Yükümlülüğü
B. Bilirkişi Olarak Bilgi Verme Yükümlülüğü
C. Özel Bilirkişinin (Özel Uzmanın) Bilgi Verme Yükümlülüğü Olup Olmadığının Değerlendirilmesi
D. Üçüncü Kişinin Diğer Bilgi ve Beyan Yükümlülükleri
III. İncelemeye İzin Verme Yükümlülükleri
A. Genel Olarak
B. Belge Delilinde İncelemeye İzin Verme Yükümlülüğü
C. Keşif Delilinde İncelemeye İzin Verme Yükümlülüğü
§6. Üçüncü Kişilerin Delillerin Toplanmasına Katkıda Bulunma Yükümlülüğünün Uygulama Alanı
I. Genel Olarak
II. Çekişmesiz Yargıda
III. Geçici Hukuki Korumalarda
IV. İcra ve İflas Hukukuna İlişkin Yargılamalarda
V. Tahkim Yargılamasında
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN KAÇINMA HAKKI
§7. Kaçınma Hakkına İlişkin Hükümlerin Hukuki Dayanağı
§8. Kaçınma Hakkına İlişkin Hükümlerin Kapsamı
§9. Kaçınma Hakkı Sayılmayan Durum
I. Genel Olarak
II. Yükümlülük İçeriğinin Kabul Edilemez Olması
§10. Kaçınma Hakkının Hukuki Niteliği
§11. Kaçınma Hakkını Kullanmanın Koşulları
I. Hak Sahibi Olunması
II. Kaçınma Nedenlerinin Bulunması
A. Kaçınma Nedenlerinin Ayrımı
B. Kişisel Nedenlerle Kaçınma Hakkının Koşulu ve Kapsamı
C. Sır Nedeniyle Kaçınma Hakkının (HMK m.249) Koşulları ve Kapsamı
D. Menfaat İhlali Nedeniyle Kaçınma Hakkının Koşulları ve Kapsamı
E. Kaçınma Hakkının İstisnaları
§12. Kaçınma Hakkının İleri Sürülmesi
§13. Kaçınma Hakkının Kabul Edilmediği Durumda Üçüncü Kişinin Hakları
I. Genel Olarak
II. Doğru Muamele Görme Hakkı
III. Ücretin Ödenmesi ve Zararın Giderilmesi Hakkı
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN KATKIDA BULUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ KARARI VE YÜKÜMLÜLÜK KARARININ YERİNE GETİRİLMEMESİNİN YAPTIRIMI
§14. Genel Olarak
§15. Katkıda Bulunma Yükümlülüğü Kararı, Karara İtiraz ve Kararın İncelenmesi
I. Kararın Hukuki Niteliği
II. Kararın İçeriği
III. Kararın Verilmesi, Tebliği ve Sonuçları
IV. Yükümlülük Kararına Üçüncü Kişinin Karşı Koyması
A. Hukuki Dayanağı
B. İtiraz Nedenlerini İleri Sürmesi
C. Kaçınma Nedenlerini İleri Sürmesi
D. Karşı Koyma Nedenlerinin İncelenmesi
§16. Katkıda Bulunma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Yaptırımı
I. Üçüncü Kişinin Yükümlülüğü Yerine Getirmemesine Bağlı Öngörülen Yaptırımlara Genel Bakış
II. Yaptırımların Hukuki Niteliği, Amacı ve Türleri
A. Genel Olarak
B. Zor Kullanılması
C. Disiplin Para Cezası
D. Disiplin Hapsi
E. Sebep Olunan Giderlerin Ödettirilmesi
III. Yaptırım Kararının Uygulanmasına İlişkin Temel İlkeler
IV. Yaptırım Kararına İlişkin Yargılama
SONUÇ
KAYNAKÇA