Aydınlanma'yla birlikte insani bir nitelik kazanan modern ceza muhakemesi, maddi gerçeğe ulaşma amacının temel hak ve özgürlüklerin ihlali pahasına gerçekleştirilemeyeceğini kabul etmektedir. Bu anlayışın önemli bir sonucu, kişinin kendisini ve yakınlarını suçlamaya zorlanamamasını ifade eden nemo tenetur se ipsum accusare ilkesinin ortaya çıkmasıdır. İşkence ve kötü muamele yoluyla ikrar elde edilmesinin kabul edilemez olduğu görülmüş, ikrar elde etmek amacıyla böylesi yöntemlere başvurulmasını engellemeye yönelik çabalara girişilmiştir. Günümüzde insan onuruna uygun bir ceza yargılamasının sağlanabilmesi bakımından ilkenin vazgeçilmez olduğu konusunda şüphe bulunmamaktadır. Öte yandan, ilkenin sınırlarının çeşitli belirsizlikler taşıdığı da açıktır. Gerek kişi ve konu gerekse yer ve zaman bakımından ilkenin kapsamının ortaya konulması önem arz etmektedir. Özellikle teknolojik gelişmelerin bir sonucu olarak, ilkenin ihlal edilip edilmediğinin tespitinin güç olduğu vakalarla karşılaşılmaktadır. Şüpheli ve sanıklardan elektronik cihazlarının şifrelerini açmalarının talep edilip edilemeyeceği, bu kapsamda akla gelen güncel örneklerden biridir. Bunun yanında, uzun yıllardır gündemde olan beden muayenesi işlemlerinin ilkeye aykırılık taşıyıp taşımadığı gibi alışılagelmiş tartışmaların devam ettiği düşünüldüğünde, ilkenin kapsamının belirlenmesine duyulan ihtiyaç daha açık biçimde ortaya çıkmaktadır. Neticede Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukunda Nemo Tenetur İlkesi başlıklı bu çalışma, uygulamada karşılaşılan sorunlara ilişkin çözümler üretebilmek ve ortaya atılan argümanlara yeni alternatifler sunabilmek amacıyla kaleme alınmıştır.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
NEMO TENETUR İLKESİNİN TARİHSEL KÖKLERİ VE FELSEFİ TEMELLERİ, İLKENİN DİĞER CEZA MUHAKEMESİ HAK VE İLKELERİYLE İLİŞKİSİ
I. NEMO TENETUR İLKESİNİN ANLAMI VE TERMİNOLOJİ SORUNU
II. NEMO TENETUR İLKESİNİN TARİHSEL KÖKLERİ
A. GENEL OLARAK
B. TALMUD HUKUKU
C. İNGİLİZ HUKUKU
D. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ HUKUKU
E. ALMAN HUKUKU
III. NEMO TENETUR İLKESİNİN FELSEFİ TEMELLERİ
A. GENEL OLARAK
B. DOĞAL HUKUK
C. KANTÇILIK
D. FAYDACILIK
E. ETİK BEKLENİLMEZLİK
F. DEĞERLENDİRME
IV. NEMO TENETUR İLKESİNİ DESTEKLEYEN GEREKÇELER
A. FONKSİYONEL - USULİ GEREKÇELER
B. KİŞİSEL GEREKÇELER
V. NEMO TENETUR İLKESİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLER
VI. NEMO TENETUR İLKESİNİN DİĞER CEZA MUHAKEMESİ HAK VE İLKELERİYLE İLİŞKİSİ
A. GENEL OLARAK
B. SUSMA HAKKI
C. SUÇSUZLUK KARİNESİ
D. ŞÜPHEDEN SANIK YARARLANIR İLKESİ
E. HAKLARINI VE İSNADI ÖĞRENME HAKKI
F. İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE YASAĞI
G. ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ İLKESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA NEMO TENETUR İLKESİ
I. İNGİLTERE
A. GENEL OLARAK
B. POZİTİF HUKUK
C. İHAM KARARLARININ İÇ HUKUKA ETKİSİ
D. İLKENİN İSTİSNALARI
E. İLKENİN KİŞİ BAKIMINDAN KAPSAMI
F. İLKENİN CEZA YARGILAMALARI DIŞINDA UYGULANMASI
II. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
A. GENEL OLARAK
B. İLKENİN KONU BAKIMINDAN KAPSAMI
C. ŞÜPHELİNİN KOLLUK TARAFINDAN İFADESİNİN ALINMASI AŞAMASINDA İLKENİN UYGULANMASI
D. İLKENİN DURUŞMADA UYGULANMASI
E. İLKENİN İSTİSNALARI
F. İLKENİN KİŞİ BAKIMINDAN KAPSAMI
G. İLKENİN CEZA YARGILAMALARI DIŞINDA UYGULANMASI
III. ALMANYA
A. GENEL OLARAK
B. POZİTİF HUKUK
C. İLKENİN İSTİSNALARI
D. İLKENİN CEZA YARGILAMALARI DIŞINDA UYGULANMASI
E. İLKENİN KİŞİ BAKIMINDAN KAPSAMI
IV. İNSAN HAKLARI AVRUPA MAHKEMESİ
A. GENEL OLARAK
B. İLKENİN İHAM İÇTİHATLARINDAKİ GELİŞİMİ
C. İLKENİN KONU BAKIMINDAN KAPSAMI
D. İLKENİN KİŞİ BAKIMINDAN KAPSAMI
E. İLKENİN İSTİSNALARI
F. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TÜRK CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA NEMO TENETUR İLKESİ, İLKENİN KAPSAM VE İSTİSNALARI, İLKEYE AYKIRILIK OLUŞTURAN HALLER
I. İLKENİN TÜRK CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDAKİ GELİŞİMİ
II. İLKENİN NORMATİF KAYNAKLARI
III. İLKENİN KAPSAMI
A. KİŞİ BAKIMINDAN
B. KONU BAKIMINDAN
C. YER BAKIMINDAN
D. ZAMAN BAKIMINDAN
E. UYGULAMA BAKIMINDAN
IV. İLKEYE AYKIRILIK OLUŞTURAN HALLER
A. KANUNİ HAKLARIN ÖĞRETİLMEMESİ
B. İFADE ALMA VE SORGUDA YASAK USULLERE BAŞVURULMASI
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
NEMO TENETUR İLKESİNE İLİŞKİN ÖZEL DURUMLAR
I. GENEL OLARAK
II. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDAKİ ÖZEL DURUMLAR
A. KORUMA TEDBİRLERİ
B. DELİL ELDE ETME VE DEĞERLENDİRME ARAÇLARI
III. MADDİ CEZA HUKUKUNDAKİ ÖZEL DURUMLAR
A. SUÇUN MADDİ UNSURLARI
B. SUÇUN MANEVİ UNSURLARI
C. ETKİN PİŞMANLIK
D. CEZANIN BELİRLENMESİ VE BİREYSELLEŞTİRİLMESİ
E. BAZI SUÇ TİPLERİ ÖZELİNDE NEMO TENETUR İLKESİ
SONUÇ
KAYNAKÇA