İnsan zihnini anlamaya yönelik binlerce yıllık felsefi arayışın mirasçısı olan yapay zeka, bir yandan insanlığı heyecanlandırırken diğer yandan bizi kendi görünmez mantığının içine doğru çekmekte; hukukun işleyişini, toplumsal kontrol mekanizmalarını ve iktidarın görünmez biçimlerini köklü biçimde dönüştüren yeni bir çağın kapısını aralamaktadır. Ceza adaleti sistemlerine entegre edilen algoritmik karar mekanizmaları, tarafsızlık ve verimlilik vaadiyle yaygınlaşırken şeffaflık, hesap verebilirlik ve hukuki meşruiyet gibi endişeleri de beraberinde getirmektedir. Aktüeryal risk değerlendirme araçlarından dijital gözetim ağlarına uzanan bu yeni dönem, toplumsal kontrolün doğasını yeniden tanımlayan yapısal bir dönüşümü ifade etmektedir. Bu çalışma, toplumsal kontrol düşüncesinin tarihsel dönüşümünü Edward Alsworth Ross'tan Michel Foucault ve sonrasına uzanan kuramsal çizgi üzerinden ele almakta ve yapay zeka destekli uygulamaların ceza yargılamasında ortaya çıkardığı yeni denetim biçimlerini çok katmanlı bir analiz çerçevesi içerisinde incelemektedir. "Hakim Arka Kapı Trojan" metaforu etrafında geliştirilen bu yaklaşım, içinde bulunduğumuz post-toplumsal kontrol çağında; yargıda görünmez müdahale potansiyelini ve algoritmik ayrımcılık ihtimallerini, ceza yargılamasında kişisel verilerin işlenmesi ve veri gizliliği ile şeffaflık ve hesap verebilirlik sorunu, yapay zeka hakimler ve algoritmik yargının hakim üzerindeki dönüştürücü etkisi üzerinden tartışmaya açmaktadır. Yapay zekanın karar süreçlerine giderek daha fazla nüfuz ettiği bir çağda insanlık, kadim bir soruyla yeniden yüzleşmektedir: "Quis custodiet ipsos custodes?" Gözcülerin kendisini kim gözetleyecektir? (ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
YAPAY ZEKA VE YAPAY ZEKANIN HUKUKTAKİ GÖRÜNÜMLERİ
I. Yapay Zekanın Kavramsal ve Tarihsel Temelleri
A. Yapay Zekanın Bilişsel ve Felsefi Çerçevesi
1. İnsan Beyni
2. İnsan Zihni
3. Zeka Kavramı
4. Bilinç Kavramı
B. Yapay Zekanın Tarihsel Gelişimi
1. Otomatlardan Bilgisayar Bilimlerine: Yapay Zekanın Kökleri
2. Bilgisayar Bilimlerinden Günümüz Teknolojilerine: Yapay Zekanın Tarihsel Gelişimi
C. Yapay Zekanın Türleri
1. Zayıf, Güçlü ve Süper Yapay Zeka
2. İşlevlerine göre Yapay Zeka
D. Yapay Zekada Yapısal Dönüşüm: Makine Öğrenmesi ve Büyük Verinin Etkisi
1. Veri Odaklı Modeller Öncesi: Uzman Sistemler ve Kural Tabanlı Yaklaşımlar
2. Erken Bağlantıcı Yaklaşımlar: Yapay Sinir Ağları
3. Makine Öğrenmesi
4. Büyük Veri ve Nesnelerin İnterneti
E. Yapay Zeka Uygulamaları: İnsanMakine Etkileşiminde Öne Çıkan Alanlar
1. Doğal Dil İşleme
2. Robotik
II. Yapay Zekanın Hukuktaki Görünümleri
A. Yapay Zekaya İlişkin Siyasi ve Hukuki Çerçeve
1. Uluslararası Düzeyde Politikalar ve Hukuki Düzenlemeler
2. Ulusal Düzeyde Politikalar ve Hukuki Düzenlemeler
B. Yapay Zekanın Hukuki Statüsü
1. Yapay Zekaya Hukuki Kişilik Statüsü Verilmemesi Gerektiğini Savunan Görüşler
2. Yapay Zekaya Hukuki Kişilik Statüsü Verilmesi Gerektiğini Savunan Görüşler
C. Hukuk Alanında Yapay Zeka Uygulamaları
1. Özel Sektörde Hukuk Alanındaki Yapay Zeka Uygulamaları
2. Kamu Sektöründe Hukuk Alanındaki Yapay Zeka Uygulamaları
İKİNCİ BÖLÜM
TOPLUMSAL KONTROLÜN EVRİMİ: YAPAY ZEKA UYGULAMALARI VE CEZA YARGILAMASI
I. Toplumsal Kontrolün Kavramsal ve Teorik Temelleri
A. Toplumsal Kontrol Türleri
1. Gayriresmi Toplumsal Kontrol
2. Resmi Toplumsal Kontrol
B. Toplumsal Kontrol Perspektifleri
1. Modern Perspektifler
2. Postmodern Perspektif
II. Geç Modern Dönemde Toplumsal Kontrolün Dönüşümü: Yapay Zeka Destekli Ceza Yargılaması
A. Post-Toplumsal Kontrol
1. Dijitalleşen Gözetim: Genişleyen ve Derinleşen Ağlar
2. Risk Temelli Yönetim: Yeni Penoloji ve Aktüeryal Adalet
B. Ceza Adaletinde Yargının Normatif Dönüşümü: Yapay Zeka, Algoritmik Sistemler ve Risk Temelli Yönetim
1. Yargıda Kullanılan Yapay Zeka Araçlarında Kişisel Verilerin İşlenmesi ve Veri Gizliliği
2. Yargıda Kullanılan Yapay Zeka Araçlarında Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik Sorunu
3. Yargıda Muhtemel Gelecek: Yapay Zeka Hakimler
4. Algoritmik Yargının Hakim Üzerindeki Dönüştürücü Etkisi
5. Yargıda Görünmez Müdahale Potansiyeli ve Ayrımcılık İhtimalleri
SONUÇ
KAYNAKÇA
KAVRAM DİZİNİ