Hava yoluyla gerçekleştirilen taşımalar, diğer taşıma türlerine nazaran daha geç gelişim göstermiş, bu durum hava yoluyla gerçekleştirilen taşımalarına ilişkin kuralların gelişiminin de geç olması sonucunu doğurmuştur. Bu kapsamda ilk uluslararası sözleşme 1929 yılında yapılmıştır. 1929 Varşova Konvansiyonu; 1955 Lahey Protokolü, 1961 Guadalajara Ek Konvansiyonu, 1971 Guatemala City Protokolü ve 1975 Montreal Protokolleri ile tadile uğramıştır. Konvansiyonda gerçekleştirilen tadillerin yetersiz kalması ve çeşitli tartışmalara yol açması ise 1999 Montreal Konvansiyonu'nun hazırlanmasına neden olmuştur. Çalışmada uluslararası niteliği haiz hava taşımaları kapsamında taşıyıcının yükün hasar, zıya ve gecikmesinden doğan sorumluluğu ve bu sorumluluğun geleceği incelenmiştir. Bu kapsamda öncelikle taşıma sözleşmesi ele alınmıştır. Çalışmanın devamında 1999 Montreal Konvansiyonu kapsamında yük taşımalarında taşıyıcının sorumluluğu, sorumluluğun niteliği gibi hususlar irdelenmiş, sorumluluktan kurtulma hallerine yer verilmiştir. Günümüzde yaygınlık kazanmaya başlayan insansız hava araçlarıyla gerçekleştirilen taşımalara değinilmiş ve bu taşımalara uluslararası hava taşıma hukuku kurallarının uygulanması halinde karşılaşılabilecek sorunlar da çalışma dahilinde tespit edilmiştir.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
ULUSLARARASI HAVA TAŞIMALARINDA SORUMLULUĞA İLİŞKİN DÜZENLEMELER VE MONTREAL KONVANSİYONU'NUN UYGULANMA ŞARTLARI
1.1. Uluslararası Hava Taşımalarında Sorumluluğa İlişkin Düzenlemelerin Tarihsel Gelişimi
1.1.1. Devletlerarası Anlaşmalar
1.1.1.1. 1929 Tarihli Varşova Konvansiyonu
1.1.1.2. 1955 Lahey Protokolü
1.1.1.3. 1961 Guadalajara Ek Konvansiyonu
1.1.1.4. 1971 Guatemala City Protokolü
1.1.1.5. 1975 Montreal Protokolleri
1.1.1.6. 1999 Montreal Konvansiyonu
1.1.2. Taşıyıcılar Arası Anlaşmalar
1.1.2.1. 1966 Montreal Intercarrier Agreement
1.1.2.2. 1995 IATA Intercarrier Agreement
1.2. Montreal Konvansiyonu'nun Uygulanma Şartları
1.2.1. Genel Olarak
1.2.2. Taraflar Arasında Akdedilmiş Bir Taşıma Sözleşmesi Bulunması
1.2.3. Taşımanın Hava Aracı ile Yapılması
1.2.4. Taşımanın Bir Ücret Karşılığında Yapılması
1.2.5. Taşımanın Konusunu Yolcu, Bagaj veya Yükün Oluşturması
1.2.6. Taşımanın Uluslararası Nitelik Taşıması
İKİNCİ BÖLÜM
MONTREAL KONVANSİYONU'NA GÖRE TAŞIYICININ YÜK TAŞIMALARINDAN DOĞAN SORUMLULUĞU VE SORUMLULUĞUN HUKUKİ NİTELİĞİ
2.1. Genel Olarak
2.2. Taşıyıcının Yükün Zıya veya Hasara Uğramasından Doğan Sorumluluğu
2.2.1. Taşıyıcının Bakım ve Gözetim Yükümlülüğü
2.2.2. Taşıyıcının Bakım ve Gözetim Yükümlülüğünü İhlali Sonucu Yükün Zıya veya Hasara Uğraması
2.2.2.1. Genel Olarak
2.2.2.2. Yükün Zıyaa Uğraması
2.2.2.3. Yükün Hasara Uğraması
2.2.3. Yükün Taşıma Sırasında Gerçekleşen Bir 'Olay' Sonucu Zıya veya Hasara Uğraması
2.2.4. Taşıyıcının Yükün Zıya veya Hasara Uğramasından Doğan Sorumluluğunun Hukuki Niteliği
2.3. Taşıyıcının Yükün Gecikmesi Nedeniyle Doğan Sorumluluğu
2.3.1. Taşıma Süresi
2.3.2. Gecikme
2.3.2.1. Genel Olarak
2.3.2.2. Gecikmenin Tespitine İlişkin Görüşler
2.3.2.3. Gecikmenin Nedeni
2.3.3. Gecikme Sonucu Ortaya Çıkan Zarar
2.3.4. Taşıyıcının Yükün Gecikmesi Nedeniyle Doğan Sorumluluğunun Hukuki Niteliği
2.4. Taşıyıcının Adamlarından Doğan Sorumluluğu
2.4.1. Genel Olarak
2.4.2. Sorumluluğun Kapsamı
2.4.2.1. Taşıyıcının Maiyetinde Çalışanlar
2.4.2.2. Taşıyıcının Kullandığı Kişiler
2.4.3. Taşıyıcının Adamlarından Doğan Sorumluluğunun Koşulları
2.4.3.1. Taşıyıcının Adamı Tarafından Gerçekleştirilen Kusurlu Davranış
2.4.3.2. Taşıyıcının Adamının Kusurlu Davranışı Sonucu Meydana Gelecek Zarar
2.4.3.3. Zararın Taşıyıcının Adamının Görevinin İfası Dolayısıyla Meydana Gelmiş Olması
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KONVANSİYONA GÖRE TAŞIYICININ SORUMLULUKTAN KURTULMASI
3.1. Genel Olarak
3.2. Taşıyıcının Sorumluluktan Kurtulma Halleri
3.2.1. Zararın Gecikmeden Doğmuş Olması Halinde
3.2.1.1. Taşıyıcının, Zararın Önlenmesi İçin Gerekli Tedbirleri Almış Olması
3.2.1.2. Taşıyıcının Zararın Önlenmesi İçin Gerekli Tedbirleri Alma İmkânının Bulunmaması
3.2.2. Zararın Yükün Zıya veya Hasarından Doğması Halinde
3.2.2.1. Montreal Protokolü No. 4 ile Getirilen Sorumluluktan Kurtulma Halleri
3.2.2.2. Yükün taşıyıcı veya adamları dışındaki kişilerce hatalı ambalajlanmış olması
3.2.3. Zararın Hasar, Zıya veya Gecikmeden Doğmuş Olması Halinde
3.2.3.1. Müterafik Kusur
3.2.3.2. İhbar Süresinin Kaçırılması
3.2.3.3. Dava Açma Süresinin Kaçırılması
3.2.3.4. Sorumsuzluk Kayıtları
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SORUMLU TAŞIYICI TARAFINDAN ÖDENECEK TAZMİNAT
4.1. Genel Olarak
4.2. Sorumluluk Sınırı
4.2.1. Taşıyıcının Sorumluluğunun Üst Sınırı
4.2.2. Üst Sınır ve Yargılama Gider-Masrafları İlişkisi
4.3. Sorumluluk Üst Sınırının Uygulanmayacağı Haller
4.3.1. Genel Olarak
4.3.2. Kast veya Kasta Eşdeğer Kusur
4.3.2.1. Genel Olarak
4.3.2.2. Kara Avrupası Hukuk Sistemlerinde
4.3.2.3. 'Common Law' Hukuk Sistemlerinde
4.3.3. Kast veya Kasta Eşdeğer Kusurun Varlığının Sorumluluk Sınırına Etkisi
4.3.3.1. 1929 Vaşova Konvansiyonu ve 1955 Lahey Protokolü Kapsamında
4.3.3.2. 1975 Montreal Protokolü No. 4 ve Sonrasında
4.3.4. Hava Yük Senedinin Hiç Düzenlenmemiş Olması veya Eksik Düzenlenmiş Olması
4.3.5. İspat Yükü
4.4. Tazminat Davası
4.4.1. Dava Sebebi
4.4.2. Davanın Tarafları
4.4.2.1. Davacı
4.4.2.2. Davalı
4.4.3. Dava Açma Süresi ve Hukuki Niteliği
4.4.4. Görevli Mahkeme
4.4.5. Yetkili Mahkeme
4.5. Tahkim
BEŞİNCİ BÖLÜM
ULUSLARARASI HAVA TAŞIMA HUKUKU VE TAŞIYICININ SORUMLULUĞUNUN GELECEĞİ
5.1. Genel Olarak
5.2. Taşıyıcının Yükün Hasar, Zıya ve Gecikmesinden Doğan Sorumluluğunun Değerlendirilmesi ve Sorumluluğun Geleceği
5.2.1. Korunan Menfaatler Bakımından
5.2.2. Sorumluluğu Doğuran Hal Bakımından
5.2.3. Taşıma Ücretleri Bakımından
5.2.4. Taşıma Süresi Bakımından
5.2.5. Sigorta Hukuku Bakımından
5.2.6. Taşıyıcının Yükün Hasar, Zıya ve Gecikmesinden Doğan Sorumluluğunun Geleceğine İlişkin Değerlendirme
5.3. Sivil İnsansız Hava Araçları (Unmanned Aerial Vehicles-UAV) ile Gerçekleştirilecek Taşımalar
5.3.1. Genel Olarak
5.3.2. İnsansız Hava Araçlarının Sınıflandırılması
5.3.3. İnsansız Hava Araçlarıyla Gerçekleştirilecek Taşımalarda Taşıyıcının Sorumluluğu
5.3.4. İnsansız Hava Araçları ile Gerçekleştirilecek Taşımalara, Uluslararası Hava Taşıma Hukuku Kurallarının Uygulanmasının Ortaya Çıkarabileceği Sorunlar
5.3.4.1. Hava Yük Senedi
5.3.4.2. Havaalanı Kavramı
5.3.4.3. Gönderen ve Taşıyıcı Sıfatlarının Aynı Kişide Birleşmesi
5.3.4.4. İstif ve Yükleme
5.3.4.5. Üreticinin Sorumluluğu
5.3.5. İnsansız Hava Araçlarıyla Gerçekleştirilecek Taşımalarda Taşıyıcının Sorumluluğunun Geleceğine İlişkin Değerlendirme
SONUÇ
KAYNAKÇA