Sözleşme özgürlüğü, özel hukukun temel ilkelerinden biri olarak taraflara diledikleri kişiyle sözleşme kurma imkanı tanısa da; sosyal devlet ilkesi ve ekonomik açıdan zayıf konumda olan işçinin korunması amacı, iş hukukunda işverenin bu özgürlüğüne müdahale edilmesini zorunlu kılmıştır. Bu müdahalelerin en somut yansımalarından biri olan "İşverenin İş Sözleşmesi Yapma Yükümlülüğü", işverenin taraf seçme serbestisini kısıtlayarak belirli durumlarda iş ilişkisi kurulmasını emretmektedir. Bu çalışma; iş hukukunda sözleşme özgürlüğünün sınırlarını ve işverenin bu kapsamdaki yükümlülüklerini öğretideki tartışmalar ve güncel mevzuat ışığında kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Kitapta, kanundan doğan yükümlülükler; toplu işten çıkarılanların, malulen ayrılanların, askerlik veya kanuni ödevini tamamlayanların yeniden işe alınması gibi "yeniden iş sözleşmesi yapma" yükümlülükleri ile engelli, eski hükümlü ve terör mağduru bireylerin istihdamına yönelik "yeni iş sözleşmesi yapma" yükümlülükleri kapsamında ele alınmaktadır. Ayrıca toplu iş sözleşmelerinden doğan iş sözleşmesi yapma yükümlülükleri de incelenmiştir. Çalışmada son olarak, yükümlülüklere aykırılık halinde öngörülen tazminat ve idari para cezası gibi yaptırımların yanı sıra, iş sözleşmesinin "aynen ifa davası" yoluyla mahkeme kararı ile kurulup kurulamayacağı konusu değerlendirilmiştir.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
İŞ HUKUKUNDA SÖZLEŞME ÖZGÜRLÜĞÜ VE SINIRLARI
I. "İrade Özerkliği" ile "Sözleşme Özgürlüğü" Kavramları ve Sözleşme Özgürlüğünün Sınırlandırılması
A. Genel Olarak
B. Tarihsel Gelişim
C. Sözleşme Özgürlüğünün Anayasal ve Yasal Dayanağı
D. Sözleşme Özgürlüğünün Görünümleri
E. Sözleşme Özgürlüğünün Sınırları
II. İş Hukukunda Sözleşme Özgürlüğünün Görünümleri ve Sınırları
A. Genel Olarak
B. İş Sözleşmesi Yapma ve İş Sözleşmesinin Tarafını Seçme Özgürlüğü ve Sınırları
C. İş Sözleşmesinin İçeriğini Düzenleme Özgürlüğü ve Sınırları
D. İş Sözleşmesinin Şeklini Belirleme Özgürlüğü ve Sınırları
III. İşverenin İş Sözleşmesi Yapma Yükümlülüklerinin Hukuki Dayanağı
A. Genel Olarak
B. Kanundan Doğan İşverenin İş Sözleşmesi Yapma Yükümlülüğü
C. Toplu İş Sözleşmesinden Doğan İşverenin İş Sözleşmesi Yapma Yükümlülüğü
D. Sözleşme Yapma Vaadi (Önsözleşme)

 

İKİNCİ BÖLÜM
KANUNDAN DOĞAN İŞVERENİN YENİDEN İŞ SÖZLEŞMESİ YAPMA YÜKÜMLÜLÜKLERİ
I. Toplu İşten Çıkarılanların Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğü (İş Kanunu m. 29/6, ikinci cümle)
A. Genel Olarak
B. İşverenin Yeniden İşe Alma Yükümlülüğünün Doğması İçin Gereken Koşullar
C. Belirli Süreli İş Sözleşmesi ile Çalışanların Yeniden İşe Alınması
D. İşyeri Devrinde Yeniden İşe Alma Yükümlülüğü
E. İşyerinin Kapatılması Durumunda Yeniden İşe Alma Yükümlülüğü
F. Toplu İşten Çıkarılanların Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğüne Aykırılığın Yaptırımı
II. Malulen İşten Ayrılanların Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğü (İş Kanunu m. 30/5)
A. Genel Olarak
B. İşverenin Yeniden İşe Alma Yükümlülüğünün Doğması İçin Gereken Koşullar
C. Malulen İşten Ayrılanların Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğüne Aykırılığın Yaptırımı
III. Hastalık Nedeniyle İşten Çıkarılan Gazetecilerin Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğü (Basın İş Kanunu m. 12/2)
A. Genel Olarak
B. Gazetecinin Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğünün Doğması İçin Gereken Koşullar
C. Hastalık Nedeniyle İşten Çıkarılan Gazetecilerin Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğüne Aykırılığın Yaptırımı
IV. Askerlik veya Kanuni Ödev Nedeniyle İşten Ayrılanların Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğü (İş Kanunu m. 31/4)
A. Genel Olarak
B. "Askerlik" ve "Kanuni Ödev" Kavramları
C. İşverenin Yeniden İşe Alma Yükümlülüğünün Doğması İçin Gereken Koşullar
D. Askerlik veya Kanuni Ödev Nedeniyle İşten Ayrılanların Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğüne Aykırılığın Yaptırımı
V. İşçi Kuruluşlarında Görevi Sona Eren İşçilerin Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğü (6356 sayılı Kanun m. 23/2)
A. Genel Olarak
B. İşçi Kuruluşunda Görevi Sona Eren İşçilerin Yeniden İşe Alınması Yükümlülüğünün Doğması İçin Gereken Koşullar
C. Birden Fazla Dönem İşçi Kuruluşunda Yöneticilik Yapılması Halinde
D. İşçi Kuruluşunda Görevi Sona Eren İşçinin İşverence İşe Başlatılmamasının Yaptırımı

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KANUNDAN DOĞAN İŞVERENİN YENİ İŞ SÖZLEŞMESİ YAPMA YÜKÜMLÜLÜKLERİ
I. Engelli, Eski Hükümlü veya Terör Mağduru İşçi Çalıştırma Yükümlülüğü (İş Kanunu m. 30)
A. Genel Olarak
B. Yükümlülük ile İlgili Temel Kaynaklar
C. Engelli, Eski Hükümlü veya Terör Mağduru İşçi Çalıştırma Yükümlülüğünün Koşulları
D. Engelli, Eski Hükümlü veya Terör Mağdurunun Kuruma Başvurması
E. İşverenin Kurumdan Engelli, Eski Hükümlü veya Terör Mağduru Talep Etmesi
F. Kurumun Engelli, Eski Hükümlü veya Terör Mağdurunu İşverene Göndermesi ve İşverenin Çalıştırmayı Kabul Etmesi
G. Yükümlülük Kapsamında Çalıştırılması Zorunlu Engelli, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdam Yöntemi: Kota Yöntemi
H. Meslek, Beden ve Ruhi Durumlarına Uygun İşte Çalıştırma Yükümlülüğü
I. Engelli İşçilerin İş Performansı
J. Engelli, Eski Hükümlü veya Terör Mağduru İşçilerin Kısmi Süreli İstihdamı
K. Eski İşçilerin Önceliği
L. Engelli, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamında Pozitif Ayrımcılık ve Ayrımcılık Yasağı
M. İşverenin Türkiye İş Kurumu'na Karşı Yükümlülükleri
N. Teşvikler
O. Korumalı İşyerleri
P. Engelli, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İşçi Çalıştırma Yükümlülüğünün Denetimi ve Yükümlülüğe Aykırılığın Yaptırımı
Q. Yükümlülüğün Sona Ermesi
II. İş Güvenliği Uzmanı, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Çalıştırma Yükümlülüğü
III. İstihdamı Zorunlu Personel Çalıştırma Yükümlülüğü

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İŞ SÖZLEŞMESİ YAPMA YÜKÜMLÜLÜKLERİNE AYKIRILIK HALİNDE UYGULANACAK YAPTIRIMLARIN GENEL OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ
I. Hukuki Yaptırım Olarak Kanundaki Boşluk
II. İş Sözleşmesinin Mahkeme Kararı ile Kurulup Kurulamayacağı Hususu
A. Genel Olarak
B. İşçinin Bireysel Olarak Belirlenebilir Olması Halinde
C. İşçinin Bireysel Olarak Belirlenebilir Olmaması Halinde
D. Genel Değerlendirme
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

 

KAYNAKÇA