Ticaret hukukunun temel ilkelerinden birisi her bir şirketin bağımsız tüzel kişiliği haiz olmasıdır. Bununla beraber, şirketler topluluğunu oluşturan çeşitli tüzel kişiliklerin topluluk menfaatini esas alan yapısı ve hakimiyet, bağımlılık ve kontrol ilişkilerinin ön plana çıkaran dinamiği bu temel ilkeden uzaklaşarak şirketler topluluğuna özgü bir sorumluluk rejimi benimsenmesi gereğini ortaya koymuştur. Hukukumuzda da 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile birlikte şirketler topluluğunda sorumluluğa ilişkin birtakım düzenlemeler yapılmış olsa da bu düzenlemeler kapsamına girmeyen ve topluluk dışı zararın tazminini gerektiren bazı durumlarda tüzel kişilik perdesinin kaldırılması veya fiili organ kurumlarına başvurma ihtiyacı doğabilmektedir. Konuya rekabet hukuku açısından yaklaşıldığında, teşebbüs kavramından yola çıkılarak her biri ayrı tüzel kişiliğe sahip ve ancak aynı şirketler topluluğu çatısı altında bulunan çeşitli şirketlerin, ekonomik bütünlük ilkesi kapsamında tek bir süje olarak değerlendirildiği görülmektedir. Bu değerlendirme yapılırken sınırlı sorumluluk ve bağımsız tüzel kişilik kavramları gibi şirketler hukukunun temel ilkeleri esas alınmamakta; yukarıdan aşağıya sorumluluğun genişletilebildiği veya aşağıdan yukarıya sorumluluğun genişletilebildiği örneklerde olduğu gibi şirket, kendisinin tarafı olmadığı bir rekabet ihlalinden teşebbüs kavramı çerçevesinde sorumlu tutulabilmektedir. Bu çalışma kapsamında, şirketler topluluğunda yer alan hakim şirket ve bağlı şirket veya şirketler arasında rekabet ihlalinden kaynaklanan sorumluluk rejiminin öncelikle ticaret hukuku ve akabinde rekabet hukuku kapsamında nasıl düzenlendiği incelenecektir.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

1. Giriş

 

2. Şirketler Topluluğu Hukuku Bakımından Hakim Şirket-Bağlı Şirket İlişkisinin İncelenmesi
2.1. Şirketler Topluluğunda Hakim ve Bağlı Şirket Kavramları ve Bunlar Arasındaki Hakimiyet İlişkisi
2.1.1. Şirketler Topluluğunun Tanımı
2.1.2. Şirketler Topluluğuna İlişkin Pozitif Düzenleme Yapılması Gerekliliği
2.1.3. Hakim (Ana) Şirket Kavramı
2.1.4. Bağlı (Yavru) Şirket Kavramı
2.1.5. Hakimiyet Unsuru ve Hakimiyet (Bağımlılık/ Kontrol) Unsurunun Sağlanma Yöntemleri
2.1.5.1. Genel Olarak
2.1.5.2. Fiili/Pay Sahipliği Haklarına Dayalı Hakimiyet
2.1.5.3. Sözleşmeye Dayalı Hakimiyet (Hakimiyet Sözleşmeleri)
2.1.5.4. Başka Bir Yolla Hakimiyetin Sağlanması
2.1.5.5. Pay Çoğunluğuna veya Onu Yönetebilecek Kararları Alabilecek Miktarda Paya Dayalı Hakimiyet
2.2. Hakim Şirket-Bağlı Şirket İlişkisi Kapsamında Sorumluluk
2.2.1. TTK Kapsamında Şirketler Topluluğuna Özgü Sorumluluk Rejimi
2.2.1.1. Hakim Şirketin Hakimiyetin Kötüye Kullanılmasından Doğan Sorumluluğu
2.2.1.2. Hakim Şirket ve Yöneticilerinin Verdikleri Talimatlardan Doğan Sorumluluğu
2.2.1.3. Hakim Şirketin Güvenden Doğan Sorumluluğu
2.2.2. Şirketler Topluluğunda Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması
2.2.2.1. Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması Teorisi
2.2.2.2. Şirketler Topluluğunda Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılmasına Duyulan İhtiyaç
2.2.3. TTK Hükümleri Kapsamında Bağlı Şirketin Rekabet İhlalinden Hakim Şirketin, Hakim Şirketin Rekabet İhlalinden Bağlı Şirketin Sorumlu Tutulup Tutulamayacağının Değerlendirilmesi, Bu Kapsamda Sorumluluk Rejiminin Belirlenmesi ve Sumal Kararının İncelenmesi
2.2.3.1. Rekabet İhlali ve Hukuki Sorumluluk
2.2.3.2. TTK Hükümleri Kapsamında Bağlı Şirketin Rekabet İhlalinden Hakim Şirketin Sorumlu Tutulup Tutulamayacağının Tespiti ve Bu Kapsamda Sorumluluk Rejiminin Belirlenmesi
2.2.3.3. TTK Hükümleri Kapsamında Hakim Şirketin Rekabet İhlalinden Bağlı Şirketin Sorumlu Tutulup Tutulamayacağının Değerlendirilmesi, Bu Kapsamda Sorumluluk Rejiminin Belirlenmesi ve Sumal Kararının İncelenmesi

 

3. Rekabet Hukuku Kapsamında Hakim ŞirketBağlı Şirket İlişkisinin İncelenmesi
3.1. Genel Olarak
3.2. Rekabet Hukukunda Teşebbüs ve Teşebbüs Birlikleri Kavramları
3.2.1. Tüzel Kişilerin Hukuki Bağımsızlığı
3.2.2. Tüzel Kişilerin Hukuki Bağımsızlığına Bir İstisna Olarak Rekabet Hukukunda Teşebbüs Kavramı
3.2.2.1. Ekonomik Faaliyet (Fonksiyonel Unsur)
3.2.2.2. Ekonomik Bağımsızlık (Şekli Unsur)
3.3. Ekonomik Bütünlük İlkesi
3.3.1. Ekonomik Bütünlüğün Belirlenmesinde Kontrol Kavramı
3.3.1.1. Hukuki Araçlar Vasıtasıyla Kontrol Tesisi ve Konuya İlişkin Karar Örnekleri
3.3.1.2. Fiili Kontrol Tesisi ve Konuya İlişkin Karar Örnekleri
3.3.1.3. Dolaylı Olarak Kontrol Tesisi ve Konuya İlişkin Karar Örnekleri
3.3.2. Ekonomik Bütünlüğe RKHK Hükümlerinin Uygulanması
3.3.3. AB Rekabet Hukukunda Ekonomik Bütünlük İlkesi ve Ekonomik Bütünlük Kavramına İlişkin Kararların İncelenmesi
3.3.4. Hakim Şirket-Bağlı Şirket İlişkisinin Ekonomik Bütünlük İlkesi Kapsamında Değerlendirilmesi ve Bu Değerlendirmenin Rekabet Hukuku Kurallarının Uygulanmasına Etkisi
3.3.5. Hakim Şirket-Bağlı Şirket İlişkisinde Rekabet İhlalinden Kaynaklanan Sorumluluğun Değerlendirilmesi ve Sumal Kararının Bu İlişki Kapsamında İncelenmesi
3.3.5.1. AB Hukuku Kapsamında Hakim Şirket-Bağlı Şirket İlişkisinde Rekabet İhlalinden Kaynaklanan Sorumluluğun Değerlendirilmesi
3.3.5.2. Türk Hukuku Kapsamında Hakim Şirket-Bağlı Şirket İlişkisinde Rekabet İhlalinden Kaynaklanan Sorumluluğun Değerlendirilmesi
3.3.5.3. Sumal Kararının Rekabet Hukuku Kapsamında İncelenmesi
SONUÇ

 

KAYNAKLAR